Sto lat temu Kępno wróciło do Polski
17 stycznia na kępińskim Rynku dźwiękiem syren i wystrzałem armatnim rozpoczęły się oficjalne uroczystości inaugurujące 100-lecie Powrotu Kępna do Macierzy.
Zebrani odśpiewali hymn państwowy. Następnie okolicznościowe przemówienie wygłosił Burmistrz Miasta i Gminy Kępno.
Pod Pomnikiem Bohaterów Walk o Wolność i Demokrację oraz tablicą pamiątkową wieńce złożyli: Andrzej Dera – Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP, Tomasz Ławniczak – Poseł na Sejm RP, Andrzej Grzyb – Poseł na Sejm RP oraz Burmistrz Miasta i Gminy Kępno Piotr Psikus i Andrzej Stachowiak, Przewodniczący Rady Miejskiej w Kępnie.
Licznie zgromadzone na uroczystościach delegacje złożyły wieńce, kwiaty i znicze, w ten sposób oddały cześć bohaterom walczącym o wolną i niepodległą Ojczyznę.
Uroczystości poprzedziła Msza Święta odprawiona w kościele p.w. św Marcina. W intencji Ojczyzny modlili się przedstawiciele władz państwowych, parlamentarzyści, samorządowcy, przedstawiciele instytucji i organizacji oraz mieszkańcy.
Okolicznościowe wystąpienie Burmistrza Miasta i Gminy Kępno z okazji 100.rocznicy powrotu Kępna do Macierzy:
100. rocznica powrotu Kępna do Macierzy
Drodzy Kępnianie!
Szanowni Państwo Ministrowie!
Parlamentarzyści,
Czcigodni Proboszczowie,
Samorządowcy!
Poczty Sztandarowe!
Delegacje!
Dostojni Goście,
Szanowni Państwo!
Kępno roku 1920 było w przełomowym momencie historii. Ten czas sprzed 100 lat był absolutnie wyjątkowy.
Powrót Kępna do Macierzy wcale nie był sprawą oczywistą.
Choć z historii wiemy, że traktat wersalski oznaczał włączenie naszych ziem do Polski.
Z całą pewnością o przynależności narodowej zdecydowali sami mieszkańcy, ich niestrudzona i niezłomna postawa.
Aby wywalczyć prawo do posiadania własnej ojczyzny Polacy swój los brali we własne ręce. Jednak na naszym terenie wobec przewagi oddziałów niemieckich wszelka próba organizacji polskich struktur powstańczych nie była możliwa.
Ziemia Kępińska pozostała w rękach niemieckich, w warunkach wojskowej okupacji .
Tamte lata 1918-1919, dla Kępnian żyjących w okowach okupacji były bardzo trudne. Jednocześnie zaangażowanie mieszkańców w tym okresie było wyjątkowe.
Zgodnie z zaleceniami dowództwa polskiego tworzono Rady Ludowe. W Kępnie odważnie wstąpiły do niej 94 osoby.
Na czele Rady stanął ks. Proboszcz Ignacy Nowacki.
Byli to zwyczajni mieszkańcy, którzy zdobyli się na nieprzeciętne postawy. Dbali o mowę ojczystą i wskrzeszali ducha patriotyzmu na łamach „Nowego Przyjaciela Ludu”. Nie uniknęli prześladowania i aresztowań.
Mieszkańcy Ziemi Kępińskiej mieli odwagę by wydawać polską prasę, drukować w niej odezwy władz powstańczych, by mimo gróźb złożyć wieniec na grobie polskiego bohatera.
Na terenie Ziemi Kępińskiej, jak wskazuje Stanisław Kowalski, kępiński historyk i regionalista, sytuacja przedstawiała się o wiele gorzej aniżeli w pobliskich miastach.
9 grudnia 1918 r., o świcie do Kępna wkroczyły w szyku bojowym oddziały niemieckie w sile około 300 żołnierzy z gotowymi do strzału karabinami. Mimo dużego zaniepokojenia i pisemnych protestów mieszkańców, oddziały pozostały w Kępnie, a ich pierwszą czynnością było konfiskowanie broni, będącej w posiadaniu Straży Ludowej.
Niemcy, zdzierali odznaki narodowe, ograniczali działalność sklepów, przeprowadzali rewizje, konfiskaty i aresztowania członków rodzin, z których wywodzili się powstańcy wielkopolscy.
Ludność polska w powiecie kępińskim otwarcie podczas wieców wyrażała, że do Republiki Niemieckiej należeć nie chce.
W tym czasie, szans na wywalczenie wyzwolenia Kępna nie było.
Mieszkańcy, indywidualnie próbowali dostać się do oddziałów powstańczych. Taki oddział stworzyła m.in., grupa Ignacego Całkosińskiego, która miała za zadanie utrzymywanie łączności z władzami wojskowymi powstania.
Szanowni Państwo!
Zaryzykuję twierdzenie, że nikt z nas tu stojących nie jest w stanie wyobrazić sobie dramatu tamtego pokolenia, które wyrywało się by ocalić swoją tożsamość, ale pod groźbą śmierci, ogromu sił nieprzyjacielskich nie mogło tej niepodległości urzeczywistnić w czynach. Smutny i okrutny był los mieszkańców tamtego Kępna.
Trzeba podziwiać polskich dowódców, którzy przygotowywali plany ofensywy na Kępno. W lutym 1919 roku oddziały kapitana Stanisława Thiela znalazły się już 5 km od Kępna. 16 lutego powstańcy zdobyli wieś Kliny, a w następnych dniach stoczyli pod Korzeniem ostatnią bitwę Powstania Wielkopolskiego.
Kiedy nadszedł upragniony dzień 17 stycznia 1920 roku do miasta wkroczyli witani przez wiwatujących Kępnian żołnierze 11 pułku strzelców wielkopolskich na czele z bohaterskim już wtedy pułkownikiem Stanisławem Thilem.
Następnego dnia, jak podaje Henryk Tyszkiewicz, kępiński regionalista, nieopodal miejsca, gdzie my teraz stoimy ksiądz Nowacki odprawił mszę świętą dla setek Kępnian.
Tamte solidarne decyzje i postawy pozwoliły doczekać momentu obowiązywania postanowień traktatu wersalskiego, na mocy którego Ziemia Kępiński powrócił do Polski i ludność polska mogła odetchnąć pełnią wolności.
Szanowni Państwo!
Dzisiaj wolność jest dla nas sprawą oczywistą. Nasze zaangażowanie sprawami dnia codziennego, pracą zawodową, realizacją własnych aspiracji, spełnianiem marzeń, powoduje, że tak naprawdę nie musimy się zastanawiać jak wygląda kraj bez wolności.
Jak okrutny może być dzień codzienny bez swobody działania, bez możliwości wypowiadania opinii w znanym od rodziców i dziadków języku?
Jak to jest, gdy nie można kupić lokalnej gazety i przeczytać w ojczystym języku o sprawach ważnych dla każdego z nas, naszych bliskich czy naszych sąsiadów?
Jak to jest, gdy trzeba patrzeć na prześladowania osób cieszących się społecznym autorytetem?
Jak to jest, gdy do spokojnego miasteczka nad ranem w szyku bojowym wkracza 300 żołnierzy? Kiedy ginie młody człowiek, w drodze do domu przy ulicy Kilińskiego, bo nie zatrzymał się na wezwanie patrolu ….
Ówcześni Kępnianie zapewne czuli pustkę, bezsilność, ale i wściekłość.
Nie ugięli się jednak.
Bo wolność dla narodu jest wartością najwyższą.
Wolność jest warunkiem wszelkiego rozwoju.
My w Wielkopolsce i w Kępnie wiemy to i potrafimy sprzyjający czas wolności wykorzystać w sposób przedsiębiorczy.
Szanowni Państwo!
Okres niewoli zyskał jeszcze inne znaczenie, okazał się czasem rodzenia się szczególnej tożsamości narodu polskiego: tożsamości patriotycznej, która jest źródłem mocy trwania i pamięci narodowej.
Nasz wielki rodak św. Jan Paweł II w 1979 roku, podczas pierwszej pielgrzymki do Polski powiedział:
„Nigdy nie możemy zapomnieć tej straszliwej lekcji dziejowej, jaką była utrata niepodległości Polski (…). To bolesne, w istocie swojej negatywne doświadczenie, stało się jakby nową kuźnią polskiego patriotyzmu. Słowo „ojczyzna” posiada dla nas takie znaczenie pojęciowe i uczuciowe zarazem, którego, zdaje się, nie znają inne narody Europy i świata”.
Jesteśmy obywatelami kraju, który nie poddał się tyranii zaborów i totalitaryzmów.
Odwaga, z jaką wtedy podjęto walkę o Polskę nie raz była wzorem i inspiracją w dążeniach do suwerenności zarówno wtedy, gdy przyszło walczyć z nazistami, bolszewikami, systemem totalitarnym, jak również wtedy, gdy należało kraj skierować na drogę przemian demokratycznych.
Dzisiaj musimy pamiętać, że najważniejszy i pierwszy krok do Wolności uczyniliśmy właśnie wtedy, sto lat temu.
Szanowni Goście!
Drodzy Kępnianie!
Znacie Państwo to odczucie, kiedy nasze dzieci czy wnuki z ufnością chwytają nas za ręce.
Kiedy pokazujemy im świat, szczególnie ten najbliższy, to chcemy mieć pewność, że z równą ufnością mogą spoglądać w przyszłość, którą im tworzymy.
Myślę, że dzisiaj warto trochę z dystansem spojrzeć na siebie samych i pomyśleć o tym, jak nasze indywidualne obawy, marzenia i aspiracje wpisują się w zbiorową wspólnotę mieszkańców wolnego Kępna i naszej niepodległej Ojczyzny.
Bo niepodległość jest wartością nie tylko ogólnonarodową. Niepodległość, wolność jest cenna przede wszystkim we wspólnocie ludzi odczuwających tę samą trwałą więź.
Ludzi, którzy do tej samej wspólnoty przynależą, nie tylko mówią tym samym językiem, kultywują te same zwyczaje, ale też identyfikują się ze swoim miastem i jego mieszkańcami.
Wierzę, że tutaj tworzymy właśnie taką wspólnotę, a barwy jej są biało-czerwone.
Dziękuję młodzieży za zaangażowanie i życzę, aby Wasz młodzieńczy zapał przyczyniał się do wzmacniania tych więzi.
Przyszłe losy naszego miasta leżą w Waszych rękach.
Dziękuję Wszystkim za udział w dzisiejszej inauguracji obchodów setnej rocznicy powrotu Kępna do Macierzy.
Dziękuję, że przyszliście dzisiaj tutaj, na kępiński rynek, aby oddać hołd tym, którym zawdzięczamy wolną, niepodległą, suwerenną ziemię kępińską, Polskę.
Wasza obecność jest potwierdzeniem pamięci historycznej oraz szacunku i oddania naszej Ojczyźnie.
Burmistrz Miasta i Gminy Kępno
Piotr Psikus
Kępno, 17 stycznia 2020
